RUIMTESONDE ROSETTA OFTEWEL RUIMTE EN TIJD

Vandaag wordt vanaf de aarde de ruimtesonde Rosetta geactiveerd na bijna duizend dagen vrijwel afgekoeld door ons zonnestelsel te hebben gevlogen. Rosetta werd in 2004 gelanceerd, vloog enige malen om de zon en daarna om de aarde en Mars om snelheid voor de verdere reis te maken naar de komeet Churyumov-Gerasomenko. Voorbij Mars konden de zonnepanelen steeds minder energie opnemen en konden alleen de computer en verwarming nog functioneren. De sonde legde ruim 800 miljoen kilometer af, ruim vijf keer de afstand naar de zon. Inmiddels is Rosetta de zon weer zover genaderd dat de zonnepanelen weer geactiveerd kunnen worden en dat gebeurt dus vandaag. In het najaar zal de komeet bereikt worden en als alles goed gaat zal een satelliet van de sonde dan landen op dit hemellichaam van enige kilometers doorsnede. De satelliet zal oppervlaktemonsters nemen en de op aarde onderzochte resultaten zullen mogelijk inzicht geven in het ontstaan van het heelal.Deze ongelooflijke expeditie vindt plaats 57 jaar na het lanceren van de Spoetnik, het eerste ruimtevaarttuig. Tijd en ruimte lijken steeds meer betrekkelijke begrippen te worden. Toen Jules Verne in 1870 schreef over een reis naar de maan werd zijn boek naar het rijk der fabelen verwezen. In 1903 steeg het eerste gemotoriseerde vliegtuig op in North Carolina. De afgelopen decennia zijn er supernova's, zwarte gaten en planeten bij verre sterren ontdekt en verschijnen er regelmatig foto's van het vroegste stadium van het heelal. Ook over ons eigen bestaan op aarde leren we steeds meer. Leerde ik ooit dat de hunebedbouwers de eerste bewoners van ons land waren, tegenwoordig weten we dat de oudste menselijke sporen in Nederland ongeveer 300.000 jaar oud zijn. Omstreeks 2000 voor Christus maakte de Nederlandse delta deel uit van een uitgebreid handelsnetwerk dat zich over West-Europa en het westelijk deel van de Middellandse Zee uitstrekte. Gereedschappen en sieraden van brons, goud en barnsteen werden over enorme afstanden en daarmee ook de toepassing van grafvormen en -rituelen. Het Engelse Stonehenge vormde een van de knooppunten in dit indrukwekkende netwerk. In de Bronstijd breidde dit netwerk zich uit tot het Mykeense Griekenland. Toen de Romeinen veel later de oversteek naar Brittannie wilden maken werden zij geconfronteerd met stammen die al eeuwenlang in volwaardige schepen de Atlantische kusten bevoeren. Keltische mythen uit die tijd maken gewag van de Westelijke Paradijselijke Eilanden en mede daardoor vonden Ierse monniken in de Vroege Middeleeuwen, Vikingen en uiteindelijk ook Columbus hun weg naar de Nieuwe Wereld. Rosetta was overigens ook de plaats waar een inscriptie-steen werd gevonden waardoor het oude Egyptische hieroglyphenschrift vertaald kon worden.

DE OUDE GRIEKEN IN GROOT BRITTANNIE?

Schriftelijke berichten uit de Oudheid over Stonehenge ontbreken helaas. Het is echter niet onwaarschijnlijk dat de Carthagers, en wellicht ook de Grieken Groot Brittannië bezocht hebben vanwege de aanwezigheid van tin in Cornwall. Een zekere Hecateus van Milete, die omstreeks 500 voor Christus leefde en rond 40 voor Christus door Diodorus van Sicilië geciteerd werd, gaf een beschrijving van een ronde tempel die aan Stonehenge doet denken.

'Schuin tegenover Keltisch Gallië ligt een eiland in de Oceaan, niet kleiner dan Sicilië, dat zich naar het noorden toe uitstrekt en door de Hyperboreërs wordt bewoond, die hieraan(wonend boven de noordenwind) hun naam ontlenen. Op dit eiland heerst een prettige temperatuur, de bodem is er rijk, grote vruchtbaarheid doet alles er weelderig wassen zodat het land twee oogsten per jaar oplevert. Volgens de overlevering werd hier Latona geboren en daarom vereren de bewoners Apollo meer dan welke godheid ook. Men kan rustig zeggen dat allen priesters zijn, want dagelijks wordt hij in lofzangen verheerlijkt en wordt hem op vele andere manieren overvloedig eer bewezen.

Op dit eiland verrijst een fraaie ingesloten ruimte in de bossen, een merkwaardige tempel, geheel rond van vorm, door wijgaven opgeluisterd, die aan Apollo gewijd is. In de nabijheid treft men een stad aan, dezelfde god toegewijd, waarvan de meeste inwoners op de harp spelen. Onafgebroken roeren zij in de tempel de snaren en richten er lofliederen tot de godheid, waarin zijn daden worden verheerlijkt. De Hyperboreërs maken gebruik van een vreemd klinkende taal en koesteren grote genegenheid voor de Grieken, vooral voor de Atheners en de Deliërs, hetgeen uit een ver verleden stamt.'

DE NIJENBEEK BIJ VOORST IN OCHTENDNEVELS

HIER EINDIGT EUROPA IN HET WESTEN

Het uiterste westen van Ierland, schiereiland Dingle, de Blasket Islands: hier eindigt Europa. Vanaf deze eilandengroep is er in westelijke richting alleen maar zee, duizenden kilometers. Op Great Blasket Island en het aangrenzende kustgebied werd(en wordt)het meest authentieke Gaelic gesproken. In de vorige eeuw kwamen schrijvers uit Engeland naar Great Blasket om zich die taal eigen te maken. Ze spoorden de eilandbewoners aan om hun barre dagelijkse leven en verhalen op te schrijven. Het leidde tot een wederzijdese intensieve correspondentie met als resultaat dat er in Engeland diverse boeken verschenen die al snel ook in vele andere landen werden uitgegeven. In 1953 moest de bevolking het eiland verlaten. Er woonden nog maar enige tientallen mensen en hun veilgheid kon, vooral in de wintertijd, niet meer gegarandeerd worden door de overheid Bij slecht weer wordt het eiland geteisterd door stormen en regen terwijl een kolkende oceaan de kusten onophoudelijk bestormt. Bij mooi weer is het een van de mooiste plekkken die ik ken met een rustige blauwe zee, zeehonden op het strand van de oude nederzetting, een prachtig uitzicht op de kust en Mount Brandom en een wandeling naar de hoogste heuvel op het eiland waar je het gevoel krijgt dat je in de hemel terecht komt.

HERAION, TEMPEL VAN HERA BIJ ARGOS

Het Hereion was een heiligdom uit het einde van de 5e eeuw voor Christus, gewijd aan de godin Hera. Het behoorde bij het oorspronkelijke Argos dat ten oosten van de huidige stad lag. Hier woonden de priesteressen van Hera. In de tempel bevond zich een beeld van goud en ivoor. Er boven was de plek waar de Griekse leiders trouw zworen aan Agamemnon van Mykene alvorens zij naar Troje zeilden. Mykene lag ten noorden van het antieke Argos.

WETENSCHAPPELIJK GEKRAKEEL OVER STONEHENGE

Dachten we na jaren van intensief wetenschappelijk onderzoek eindelijk alles van Stonehenge te weten of de meningen van de oudheidkundigen zijn al weer verdeeld. Tot voor enige decennia werd het monument vooral als een astronomisch observatorium gezien. Sindsdien werden zoveel graven blootgelegd dat er ook aan een functie van begraafplaats moest worden gedacht. In de afgelopen jaren werd verder in geuren en kleuren verteld en geschreven dat Stonehenge, vanwege de aanwezigheid van de 'blue stones' uit Wales, ook moet zijn ervaren als een plek met helende krachten. Sinds kort is de discussie over de functies van Stonehenge weer volop losgebarsten. Ik houd de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en zal nieuws op dit blog en via twitter bekend maken. Frappant is overigens dat over het minstens zo spectaculaire sacrale landschap van Avebury, dat 40 kilometer noordelijker ligt, zelden nieuwe theorieën te melden vallen. Daar blijft het gewoon aangenaam mysterieus en vooral een stuk rustiger.

DE ROMEINEN

De eerste botsing tussen Kelten en Romeinen vond omstreeks 387 voor Christus plaats toen Galliërs(ook Kelten) het Romeinse gebied in Midden-Italië binnenvielen. Ze veroverden en plunderden Rome en daarna moest hun aftocht zwaar betaald worden. 'Wee de overwonnen', zou hun aanvoerder Brennus gezegd hebben en deze beledigende woorden klonken nog eeuwen na bij de Romeinen. Nadat Rome drie oorlogen met Carthago had gewonnen trokken zij ten strijde tegen de Kelten in Spanje, de Alpen, de Balkan en Turkije en veroverden al hun woongebieden. In Gallië stuitte Julius Caesar voor het eerst op grootschalige tegenstand maar de aanvoerder Vercingetorix moest uiteindelijk het hoofd buigen voor de veel beter georganiseerde Romeinse legers.

Een eeuw later was het de Icenische koningin Boudica die een enorme opstand tegen de Romeinen wist te ontketenen en de vijand enige zware nederlagen wist toe te brengen. Ook zij verloor uiteindelijk door de betere strategie van de Romeinen.Ierland en Schotland waren de enige Keltische landen die niet door de Romeinen veroverd werden.

De oorlogvoering van de Romeinen was genadeloos geweest. De slachtpartijen van Julius Caesar in Gallië en Trajanus later in Dacië(Roemenië) kwamen in feite op genocide neer. In tegenstelling tot de Kelten was de invloed van de Romeinen op het landschap in de veroverde landen enorm. De in gebruikname van 'nieuw' land ging gepaard met het stichten van burgerlijke- en militaire nederzettingen oftewel steden, dorpen en legerplaatsen.

Er werd een wegennet aangelegd om alle plaatsen van belang met elkaar te verbinden en vanuit villa's vond de organisatie van de landbouw plaats. Aquaducten zorgden voor de watervoorziening van de bevolking en de landerijen.

Het Romeinse Rijk kon eeuwen lang floreren door redelijk goed bestuur conform de geest van die tijd. Door toenemende bureaucratie en corruptie van gezagsdragers, geldontwaarding,steeds meer 'vreemdelingen' van buiten het Imperium in het leger en voortdurende twisten tussen de nieuwe christelijke machthebbers begon de afbraak van het regeersysteem en de machtspositie van Rome. In die situatie kon uiteindelijk geen weerstand meer worden geboden aan de expansiedrang van volkeren langs de grenzen. Het Romeinse Rijk in West-Europa raakte ontmanteld en de klassieke beschaving moest plaatsmaken voor een cultuurarm Christendom en samenlevingen op drift. De Donkere Middeleeuwen waren aangebroken.