HEKSENVERVOLGINGEN, MOEDERKOORN EN JEROEN BOSCH

Heksenvervolgingen vonden vooral in angstige tijden. In oorlogen, na misoogsten, de uitbraak van een besmettelijke ziekte en andere rampen regeerde de angst en werd gezocht naar zondebokken. Vaak waren dat magiers en tovenaressen die weliswaar in elk dorp te vinden waren maar toch als 'andere' mensen bekeken werden. In rustige tijden maakte men gebruik van hun kennis van genezende kruiden en andere helende middelen, maar bij rampen zag men hen als degenen die ongeluk en mislukte oogsten veroorzaakten. Het eten van verrot graan(moederkoorn), vooral rogge, bracht ernstige krampen en het samentrekken van de bloedbaan teweeg waardoor lichaamsdelen konden afsterven. De gifstoffen bewerkstelligden ook ernstige hallucinaties en uiteindelijk krankzinnigheid. Deze verschijnselen werden ergotisme of St.Anthoniusvuur genoemd.Er wordt verondersteld dat de schilder Jeroen Bosch er in zijn jeugd kortstondig aan geleden heeft. Ook heeft hij waarschijnlijk de grote stadsbrand van 's Hertogenbosch in 1463 meegmaakt. Wellicht waren deze ervaringen de reden dat hij veel branden en voorstellingen van de hel in zijn schilderijen verwerkt heeft. De gevolgen van ergotisme zijn in een aantal gevallen toegeschreven aan het werk van heksen, o.a. in Salem(V.S.), die daardoor geslachtofferd werden. Toch waren de verschijnselen van moederkoorn in de late middeleeuwen niet onbekend bij medici en alchemisten. Verstrekt in een geringe dosis kon de gifstof zelfs helend werken. Frappant is dat men al in de prehistorie over deze kennis beschikte. Archeologen hebben vastgesteld dat de maaginhoud van opgegraven veenlijken uit Engeland en Ierland sporen van ergot bevatte. De slachtoffers waren drievoudig vermoord door middel van een harde klap op hun hoofd, een steek met een scherp wapen in hun borst en wurging met een touw. Heeft men destijds deze ellende willen verzachten door hen in een hallucinerende waan te brengen waardoor de pijn niet of nauwelijks meer gevoeld werd? Het lijken berichten uit 'barbaarse' tijden, maar in 1941 werd op grond van in principe dezelfde kennis LSD ontdekt!

ROZENDAAL(GLD), OUD EN BIJZONDER

De kleinste gemeente van Nederland, even ten noordoosten van Arnhem, in een lommerrijke omgeving waar de Gelderse graven en hertogen al regelmatig verbleven.
In het nabij gelegen bos een begraafplaats met monumentale grafmonumenten waar onder dat van P.A. de Génestet(1829-1861), voordrachtskunstenaar en dichter. Nog iets verderop ligt de grote stille Rozendaalse Heide.

GEHEIMZINNIGE PLEK OP HET LANDGOED DE BYVANCK IN MONTFERLAND(GLD)

Dicht bij het dorpje Beek, aan de westflank van Montferland, ligt het landgoed de Byvanck. Volg vanaf Arnhem de snelweg naar Duitsland, neem de laatste afslag in Nederland naar Beek en parkeer de auto na enige honderden meters rechts bij de bosrand of op de parallelweg. Hier voert een pad het bos in. Na weer een paar honderd meter leidt een ander pad naar een geheimzinnige plek.

Eerst zie je een rond, omgracht terrein waar volgens de overlevering een sterkte van de tempelierridders zou hebben gestaan. Hier zouden ook witte wieven gezien zijn. Niet verwonderlijk, want er waren hier ooit ook prehistorische grafheuvels. Even verder vind je een 'Mariaboom', de opvolger van een oude eik waarin zich een schilderijtje van Maria bevond. Van de eik resteert nog slechts het onderste deel.

Even verder naar het oosten ligt het landhuis de Byvanck.

MYSTERIEUZE TOCHTEN DOOR DE ACHTERHOEK IN HET NAJAAR.

NOTEER VAST. In het najaar organiseer ik weer geheimzinnige tochten in de Achterhoek: de Nevelhorst in Didam was ooit een belangrijk kasteel waar een kruisridder met zijn vrouw door een enorme scheur door de vloer in diepte verdween, in Montferland het restant van een 'tempeliersburcht' en een plek waar witte wieven zich ophielden. Ze waren ook te vinden bij meertjes langs de Hessenweg in Hummelo. In Ruurlo kwam de zwarte dood via een waarzegster binnen het kasteel waar men de ziekte was ontvlucht en grote feesten hield. Bij Lochem komen we langs de Wildenborch van de schrijver Staring en wordt de witte wievenkoele op de uiteraard Lochemseberg bezocht. Onderweg nog veel meer over vroeger.

GREAT BLASKET ISLAND, DINGLE, IERLAND

De Blaskets Islands, aan de uiterste westpunt van het Ierse schiereiland Dingle, vormen een van de mooiste plekken die ik ken. Als je na een kronkelende weg boven een hoge klifkust langs de Atlantische Oceaan de zoveelste bocht maakt en het panorma van deze eilanden in een prachtige blauwe zee zich plotseling voor je ontrolt, valt je mond open van verbazing. Het beeld van dit laatste stukje Europa vergeet je nooit meer. Tot hier reikte 25 eeuwen geleden de Keltische expansie. Verder kon niet meer; vanaf hier is er alleen maar zee tot aan Amerika. Tot midden vorige eeuw leefde op Great Blasket Eiland een vissersbevolking een hard en vaak gevaarlijk bestaan. Bij storm kon de zee in een woeste kolkende watermassa veranderen en was men soms wekenlang afgesloten van het vasteland. Hier sprak de bevolking het laaste authetieke Gaelic. In het begin van de 20e eeuw kwamen taalkundigen van uit Engeland en verder naar dit eiland om die oertaal te leren. Ze spoorden de vissers aan om de verhalen over hun zware leven op schrift te stellen. Toen de eilanders in 1953 geëvacueerd moesten worden was er een ware eiland-literatuur ontstaan die al spoedig tot in de verste uithoeken van de wereld gelezen werd. Hun dorp ligt er sindsdien vervallen bij. 's Zomers kun je het eiland met een klein bootje bezoeken. Je kunt er zoeken naar de huizen van de bekende schrijvers en de plek waar het schooltje gestaan heeft. Maak echter vooral een wandeling over het eiland. Je zult versteld staan van de schitterende uitzichten op de andere eilanden en de oceaan. Je hoort er alleen de wind en diep beneden de golven die tegen de rotswanden stukjeslaan. Op de hoogste top voel je bijna de hemel.

BOSCASTLE, CORNWALL

Leuk klein havenplaatsje aan de kliffenkust van West-Cornwall. Het is een paar jaar geleden bijna verzwolgen door een vloedgolf als gevolg van langdurige regenval in het binnenland. Het is weer helemaal herbouwd. Er is een fantasywinkel, 'The Otherworld' met boeken, sieraden, gesteenten, mineralen, e.a. en een 'Museum of Witchcraft'.

Dichtbij zijn Rocky Valley met de St.Nectans Glen en Tintagel, de legendarische geboorteplaats van Koning Arthur. Mooie wandelingen in Bodmin Moor(steenkringen en prehistorische nederzettingen en lang de kust.

http://www.boscastlecornwall.org.uk/

Zie voor de overstroming: Google> flood+boscastle

BRENT TOR IN DARTMOOR

Bij helder weer kun je vanaf grote afstand de rots met de kerk van St.Michel de Rupe(Saint Michael of the Rock) zien liggen. Het bijzondere monument ligt bij het dorpje Brentor aan de westelijke rand van Dartmoor. Rond de Tor zijn overblijfselen van een Keltisch heuvelfort. Het kerkje biedt plaats aan slechts 40 personen en wordt alleen nog tijdens Kerstmis en Pasen gebruikt. Er gaan veel legenden over deze plek. Een middeleeuwse schipbreukeling zou na zijn redding geld voor de bouw van de kerk hebben geschonken. Toen de duivel hier kwam spoken moest hij vluchten omdat St.Michael hem met een rotsblik bekogelde.